Szkoła Podstawowa nr 9 im. Mikołaja Kopernika w Koszalinie

Adres

Kontakt

ul.Powstańców Wielkopolskich 23
75-100 Koszalin
tel. 94-3426786
e-mail: sekretariat@sp9.koszalin.pl

Statystyki

  • Odwiedziło nas: 827782
  • Do końca roku: 75 dni
  • Do wakacji: 247 dni

EDYTA JURYS - NAUCZYCIEL EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ

  • Rozwój mowy dziecka do 3 roku życia

Mowa....


Mowa to zasób wyrazów, wyrażeń i zwrotów łączonych w wypowiedzi według reguł gramatycznych, używany w celu porozumiewania się przez członków jednego narodu, społeczeństwa, przez ludzi pewnego środowiska, regionu, charakterystyczny dla jakiejś epoki; język (SJP PWN online 2011).

 

Dlaczego ważna jest dbałość o "piękno mowy"?...

 

Posługiwanie się pięknym językiem nie jest "fanaberią". Bogaty zasób słownika biernego i czynnego, znajomość reguł gramatycznych, jak również prawidłowa wymowa, bez zaburzeń, pozwala lepiej zrozumieć treść komunikatu. Piękna mowa wyróżnia nas, jest naszą "wizytówką". Pozwala zdobyć lepszą pracę, a co za tym idzie i lepsze zarobki... Uważam, iż dla każdego człowieka umiejętne posługiwanie się językiem ojczystym i uśmiech są "kluczem otwierającym niejedną bramę". Powtarzam, dbajmy o piękno i czystość naszej ojczystej mowy!

 

Dlaczego prawidłowa wymowa jest ważna dla naszych dzieci?....

 

1 września 2012 roku wszystkie sześciolatki rozpoczną naukę w pierwszej klasie szkoły podstawowej, gdzie wprowadzona jest nauka czytania i pisania. Jeśli dziecko będzie miało problemy z wymową w 99,9% pojawią się u niego trudności związane z czytaniem i pisaniem, ponieważ mowa pojawia się najwcześniej. Tak jest, tak było i tak będzie. Dlatego dbajmy o to, aby nasze pociechy przeżywały mniej stresu w szkole!

 

Jak przebiega rozwój mowy u dzieci do 3 roku życia?...

 

Oto poszczególne etapy rozwoju mowy dziecka, które muszą wystąpić jeden po drugim:

Ależ to ciekawe!... Pierwsze nieartykuowane dźwięki jakie dziecko wydaje, nazwane w literaturze gruchaniem, są charakterystyczne dla przedwerbalnego okresu rozwoju mowy. Nasza pociecha przygotowuje aparat mowy. Nos, zatoki, jama ustna, gardło, krtań, oskrzela, płuca.... Jakiż to wspaniały instrument, o którym niemowlę nie ma zielonego pojęcia. Jednak wydaje różne dźwięki.  Z pewnością każda mama zauważyła, bądź też zauważy, że dziecko "grucha", gdy jest szczęśliwe (czyli, gdy są zaspokojone wszelkie jego potrzeby). Od ok. 0,2 r.ż. nasz maluch sygnalizuje swoje potrzeby za pomocą krzyku i płaczu.

Jaka fajna zabawa!... Kolejnym etapem rozwoju mowy jest głużenie, czyli samonaśladownictwo. Dziecko powtarza wytworzony przez siebie dźwięk, zatem z łóżeczka dobiegną do nas piski, pomruki, mlaski, a czasem nawet dźwięki artykułowane t.j. aaaaa, ooooo "Głużą" wszystkie dzieci, zatem uważa się, iż świadczy to o tym, że głużenie jest reakcją wrodzoną.

Już się "nagruchałem, nagłużyłem", to teraz "pogaworzę"!... Przechodzimy do kolejnej fazy "wokalizacji" polegającej na wydawaniu dźwięków złożonych ze spółgłosek i samogłosek - gaworzenie. Taka realizacja ma charakter ćwiczenia narządów artykulacyjnych. Tym razem usłyszymy powtarzające się wielokrotnie papapa, bababa, mamama, które pojawia się w trzecim kwartale życia dziecka. Dziecko uczy się wyrażać swoje stany emocjonalne po przez różnicowanie intonacji powtarzających się sylab (pojawia się funkcja ekspresyjna mowy). Uwaga! Dzieci z uszkodzonym słuchem fizjologicznym nie gaworzą! Nie czekajmy i zgłośmy się do specjalisty!


Teraz ty, a potem Ja. Pobawimy się w "echo"!... Około 0,10 r.ż. rozwija się specjalna wrażliwość na dźwięki mowy ludzkiej (słuch fonematyczny). Jest to ostatnia faza okresu przedjęzykowego charakteryzująca się naśladowaniem dźwięków usłyszanych od dorosłych oraz rozumieniem prostych słów i zwrotów. Już mama może pobawić się z dzieckiem w Pokaż nos, oko, ucho albo Kosi, kosi, łapci. Maluch reaguje na zakaz: Nu-nu!, Be!, Nie wolno! Rozróżnia intonację słowa. Uwaga! Słuch muzyczny to nie to samo, co słuch fonematyczny. Jeśli dziecko nie naśladuje dźwięków usłyszanych od Ciebie, zgłoś się do specjalisty!


Uwaga! Teraz Ja mam coś do powiedzenia!... Na przełomie 1 - 2 r.ż. pojawiają się pierwsze sensowne słowa. Teraz usłyszysz: mama, tata, baba (nazwy osób); to, tu (nazwy deiktyczne wskazujące); daj, nie, ne (znaki chęci posiadania czegoś, bądź sprzeciwu). I tak będzie aż do pojawienia się wypowiedzi jednowyrazowych - holofraz, kiedy to dziecko wskaże ręką zabawkę i powie Dać! Szybko zrozumiesz i podasz maluchowi to, o co prosi. Innym razem usłyszysz, jak Twoja pociecha wypowiada słowo Hau-hau! wskazując paluszkiem psa. O co mu chodzi?... Czy chce powiedzieć, że widzi psa? Czy może mówi, że pies szczeka?... Z pewnością odpowiesz. Widzisz pieska? Tak, piesek szczeka:  Hau-hau!

Od tej pory zaczyna się kształtować składniowy system języka dziecka.

Teraz Ja mówię, a ty zgadujesz!... Między 1,6 r.ż. a 2,10 r.ż. pojawiają się zlepki, czyli formy składniowe złożone z dwóch rzeczowników występujących w formie podstawowej (mianowniku). W fazie mowy autonomicznej dzieci nie używają form fleksyjnych i opuszczają wyrazy pomocnicze, zatem wypowiedzi przypominają "mowę telegraficzną".  Nadszedł czas na zabawę w zgadywankę... Czapka Inka!... To może być tyle samo, co Daj czapkę Ince, czy może... To jest czapka Inki?.... Albo... Kotek łapka ...??... To znaczy Daj łapkę kotka?.... Chyba nie.... A może Kotek podaje łapkę, albo To jest łapka kotka.... Uff, strasznie to wszystko poplątane, ale mama doskonale daję sobie radę z odszyfrowaniem telegramów.
Jakie to wszystko piękne!

 

Czasem oprócz zlepków używane są przez dzieci fragmenty zdań i równoważniki zdań, które występują już we właściwych formach gramatycznych.


Do około 3 r.ż. dziecko potrafi formułować zdania pojedyncze. Pojawiają się różne relacje semantyczne, ale w określonej kolejności:

  1. sprawca - czynność, np: Inka idzie, miś śpi
  2. sprawca - przedmiot czynności, np:  mamo konik, Inka kawa
  3. czynność - jej przedmiot, np:  da buty, myju paluszki
  4. określnik - podstawa określnika, np: mały kotek, głowa mokra

Pod koniec 2 r.ż. dzieci wymieniają również: odbiorcę czynności, cel czynności, miejsce czynności, obecność, lub nieobecność osób czy przedmiotów.

W 3 r.ż. dziecko rozbudowuje podstawowe schematy dodając do nich nowe elementy i dokonując ich transformacji (pojawiają się przydawki, okoliczniki). Generalizuje schemat składniowy wypełniając go słowami należącymi do ogólniejszej kategorii. Wzrasta również umiejętność mówienia dłuższymi zdaniami. Budowane są wypowiedzi złożone współrzędnie i podrzędnie.

 

Jaka jest pojemność słownika czynnego u dzieci?...

 

Rok życia dziecka

Liczba używanych słów w przybliżeniu

2

300

3

1000

6

3000

10

5400

12

7200

14

9000

 

Rola oddziaływań społeczno-wychowawczych w rozwoju mowy

  • mówienie do dziecka - uruchamia mechanizm naśladownictwa, pobudza dziecko do niewerbalnej wokalizacji
  • zadawanie dziecku pytań - pytania muszą być dostosowane do możliwości poznawczych i językowych dziecka, by spełniły swoją rolę (najpierw pytania konkretne, potem ogólniejsze)
  • dostarczanie dziecku bogatej stymulacji poznawczej - nowe zabawki, książki, obrazki, spacery, itp. zachęcające dzieci do wypowiadania się
  • właściwe reagowanie na wypowiedzi dziecka (przy reakcji śmiechem, dziecko może się wycofać z wypowiadania się)
  • dostarczanie prawidłowych wzorców językowych (jeśli mama ma wadę wymowy, a jest najczęściej z dzieckiem, to ono nauczy się niewłaściwego wzorca językowego)

 

 

 

mgr Edyta Jurys

nauczyciel w Szkole Podstawowej nr 9 w Koszalinie

 

Artykuł napisałam w oparciu o wiadomości

zdobyte podczas wykładów z psychologii rozwojowej,

które prowadziła w 2001 roku prof. dr hab. Maria Kielar-Turska

w Katedrze Pedagogiki Przedszkolnej i Szkolnej
na Akademii Pedagogicznej w Krakowie



  • Konsekwencje logopedyczne przerostu migdałka gardłowego oraz wysiękowego zapalenia uszu


W przypadku przerostu trzeciego migdałka droga leczenia jest następująca: 

pediatra >> laryngolog, a także ortodonta >> logopeda

 

Czym jest migdałek gardłowy? Jest to skupisko tkanki chłonnej, znajdujące się w bezpośrednim sąsiedztwie ujść gardłowych i trąbek słuchowych, wielkości "orzecha włoskiego". Istnieje on już w życiu płodowym. Największe rozmiary przybiera między 3 a 7 rokiem życia. Po tym okresie stopniowo zanika. Jego zadaniem jest wytwarzanie przeciwciał, immunoglogulin. Przyczyną przerostu "trzeciaka" mogą być skłonności genetyczne bądź nawrotowe zakażenia górnych dróg oddechowych. Tkanka limfatyczna zostaje zastąpiona tkanką łączną. Jeżeli przerośnięty migdałek zatyka ujścia trąbek słuchowych, bądź ujścia gardłowe zaleca się zabieg prowadzący do jego usunięcia.

 

W schemacie pojawia się tzw. "błędne koło"

przerost migdałka >> oddech przez usta >> zapalenie gardła/ucha, infekcje >> dalszy przerost migdałka >> oddech…

 

Konsekwencje logopedyczne przerostu migdałka gardłowego:

  • § nieprawidłowy tor oddechowy
  • § osłabienie języka
  • § wymowa interdentalna (międzyzebowa)
  • § rynolalia clausa (nosowanie)
  • § tyłozgryz, zgryz otwarty

Po zabiegu nie wolno zapominać o przywróceniu toru oddechowego przez nos.

 

Przeciwwskazania do wykonania zabiegu usunięcia "trzeciaka":

  • § trombocytopenia, bądź niska krzepliwość krwi
  • § rozszczep podniebienia !
  • § niewydolność podniebienno-gardłowa
  • § ostry nieżyt dróg oddechowych, alergia

Może się zdarzyć, iż migdałek odrośnie po zabiegu, jednak zdarza się to bardzo rzadko.

 

Przerost migdałka gardłowego może być przyczyną wysiękowego zapalenia ucha, które objawia się przez:

  • § niedosłuch
  • § uczucie zatkania ucha
  • § szumy
  • § podwójne słyszenie
  • § tępy ból 
  • § uczucie swędzenia

 

Leczenie:

  • antybiotykoterapia (3 miesiące)
  • tympanopunkcja
  • drenaż wentylacyjny

 

Zdrowienie ucha trwa kilka miesięcy. Najchętniej operuje się dzieci po 3 roku życia. Przedłużające się zapalenie ucha może prowadzić do znacznego niedosłuchu i powikłań. W szkole pojawiają się trudności w nauce.

 

 

Z referatu lek. med. Grażyny Urbańskiej

opracowała mgr Edyta Jurys