Szkoła Podstawowa nr 9 im. Mikołaja Kopernika w Koszalinie

Adres

Kontakt

ul.Powstańców Wielkopolskich 23
75-100 Koszalin
tel. 94-3426786
e-mail: sekretariat@sp9.koszalin.pl

Statystyki

  • Odwiedziło nas: 853140
  • Do końca roku: 14 dni
  • Do wakacji: 186 dni

EDYTA JURYS - NAUCZYCIEL EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ

SZEŚCIOLATEK W I KLASIE: JAK WSPOMAGAĆ JEGO ROZWÓJ?


Nowoczesne podejście do nauczania bazuje na zaangażowaniu przedniej części mózgu >> nauka przez uruchamianie własnej aktywności

  • głównie w formie zabawy, gier (w tym zabawy słowami, zabawy ze słowami, gry komputerowe)
  • zachęcanie do eksperymentowania (indywidualnie, w parach, triadach, zespołowo)
  • zachęcanie do planowania i tworzenia (nauczanie metodą projektów)

Z powodu niedojrzałości kory przedczołowej młodsze dzieci reagują odruchowo w sytuacjach społecznych oraz niższy jest u nich poziom umiejętności odpowiedzialnych za skuteczne realizowanie zadań szkolnych. U dziecka 6-letniego dopiero rozwija się 11. ważnych kompetencji dla nauki szkolnej. Płat czołowy kory mózgowej dojrzewa około 9-10 roku życia, a odpowiada on za:

  • planowanie działań
  • ustalanie ważności
  • wymyślanie alternatyw
  • przewidywanie konsekwencji


11. WAŻNYCH KOMPETENCJI DLA NAUKI SZKOLNEJ

  1. Hamowanie reakcji => "powstrzymywanie"
  2. Kontrola własnych emocji => "panowanie nad sobą"
  3. Koncentracja uwagi mimo działania dystraktorów
  4. Gotowość do poświęceń na rzecz nadrzędnego celu
  5. Pamięć operacyjna aktywowana "tu i teraz"
  6. Planowanie działań "krok po kroku"
  7. Inicjowanie działania
  8. Organizacja działania w przestrzeni
  9. Organizacja działania w czasie
  10. Elastyczność działania
  11. Kompetencje metapoznawcze => "zdawanie sobie sprawy" 

Wobec powyższego wydaję się logicznym fakt, iż w początkowych klasach szkoły podstawowej  należy przygotować dzieci (6, 7, 8 latków) do nauki metodą projektów, która jest proponowana w klasach wyższych jako najlepsza. Do nauki metodą, która daje wysokie wyniki nauczania w szkołach krajów skandynawskich.

 

JAK PRACOWAĆ Z MŁODSZYMI DZIEĆMI?

 

Ad. 1. Wykorzystywać gry i zabawy dziecięce, rymowanki i wyliczanki do nauki "hamowania reakcji" (np. Zatrzymujemy się na mój znak, Gdy usłyszysz... stań na baczność, Ptaszki do gniazdek

 

Wykorzystuję gwizdek. Przykładowo podczas zabaw w parku czy na boisku szkolnym ustalam zasadę: Gdy dzieci usłyszą pojedynczy sygnał gwizdka, to znak, że trzeba się zatrzymać, stanąć i poszukać wzrokiem pani. Jeden sygnał oznacza, że wasza pani chce coś powiedzieć, kogoś zawołać. Gdy usłyszycie podwójny sygnał gwizdka, to znaczy, że czas zabawy dobiegł końca i jest zbiórka. Należy jak najszybciej znaleźć się przy waszej pani i ustawić się w pary. W ten sposób dzieci uczą się reakcji na sygnał, uczą się hamowania własnych reakcji, a nauczyciel nie zdziera gardła bez potrzeby.

 

Ad. 2. Kontrolowania emocji można uczyć przez rozmawianie o nich, omawianie postępowania bohaterów bajek zastanawiając się co przeżywają, bawić się w "udawanie" i zgadywanie (pantomima, drama)

 

Do moich zajęć wprowadziłam program "Przyjaciele Zippiego". Dzięki treściom w nim zawartym dzieci dowiadują się jak rozpoznać własne emocje, uczą się rozpoznawać te emocje u innych, nazywają je. Wprowadzenie tego programu ułatwia nauczycielowi rozmowę związaną z emocjami, jakie pojawiają się w najtrudniejszych sytuacjach, np. śmierci kogoś bliskiego. Serdecznie polecam.

 

Ad. 3. Koncentrację uwagi wyćwiczymy, jeśli pozwolimy dzieciom na "zatraceniu się w wykonywanym zadaniu". W tym wypadku należy podawać atrakcyjne zadania, dawać odpowiednio dużą ilość czasu na rozwiązanie, pozwalać na rozmowy (konsultacje) z rówieśnikami.

 

Na zajęciach nie ma pośpiechu. Jeżeli widzę, że dzieci są zafascynowane danym zadaniem, poświęcam na nie nawet cały dzień. Tak było w przypadku przygotowania przez grupy własnych przedstawień teatralnych.

 

Dzieci pracowały w grupach. Zadanie było poważne. Każda grupa została zobowiązana do przygotowania przedstawienia teatralnego z wykorzystaniem rekwizytów. Scenariusz dowolny, ale postawiłam jeden warunek: każde dziecko w grupie musiało mieć własną rolę.

  • Pierwsza grupa miała odegrać spektakl ruchem, mimiką i gestem.
  • Druga miała do dyspozycji pacynki "Dzikie zwierzątka"
  • Każde dziecko z trzeciej grupy miało narysować swoją postać na karcie i pokolorować ją.
  • Dzieci z czwartej grupy miały do dyspozycji klocki, piankowe puzzle oraz pacynkę.

Wszystkie dzieci bardzo zaangażowały się w zabawę. Z pomocą ruszyłam grupie pierwszej, która miała niewielkie trudności z wykonaniem zadania. Dlaczego? Zauważyłam, iż w pozostałych grupach było przynajmniej jedno dziecko, które przyjęło rolę lidera, natomiast w tej musiałam sama przejąć "władzę" :)

 

Zanim dzieci przedstawiły swoje pomysły, dowiedziałam się od nich, jak wygląda praca w teatrze, jak należy się zachować, co to jest scena i kim jest aktor? Jeśli pojawiały się pytania, przy pomocy lalki Agatki udzielałam na nie odpowiedzi.

 

Oto, co wymyśliły dzieci (w wielkim skrócie)


Gr. I - Bajka pt "Smok Wawelski". 
W rolach głównych:

  • Książę Krak - Piotr Sz.
  • Księżniczka - Hania L
  • Szewczyk Dratewka - Kuba M.
  • Smok Wawelski - Wiktor K.
  • Narrator - wychowawczyni

Narrator opowiadał bajkę, a dzieci odgrywały swoje role. Wszystkim bardzo się podobał występ całej grupy. Rolę smoka wiwatowano na stojąco.


Gr. II - Bajka pt "Doktor Tygrysek i chore zwierzątka"
W rolach głównych:

  • Doktor Tygrysek - Paweł B.
  • Zajączek Bolący Ząbek - Kornelia K.
  • Miś Boląca Łapka - Damian P.
  • Tygryski Bolące Główki (bliźniaki) - Patryk S.
  • Myszka Bolące Uszko oraz narrator - Julia M.

Rekwizyty: pacynki oraz  kostka dydaktyczna, która posłużyła za plac zabaw

 

Narrator wykazał się niezwykłą wyobraźnią i zdolnościami organizacyjnymi. Zwierzątka po kolei odwiedzały Doktora Tygryska, choć bardzo się go bały. Miły Doktor podawał lekarstwa na bóle i dzięki temu szczęśliwe zwierzątka mogły z radością bawić się wspólnie na kolorowym placu zabaw.

 

Gr. III - Bajka "O Kapciuszku, Sider-Manie, Skrzydlatych Wróżkach i Kotku Psotku"

W rolach głównych:

  • Kapciuszek - Martynka S.
  • Spider - Man - Mateusz J.
  • Skrzydlate Wróżki - Jusla S., Julia M., Maja R.
  • Kotek Psotek - Nikola R
  • Narrator - Maja R.

Rekwizyty: karty z narysowanymi postaciami

 

„Kapciuszek była bardzo samotna. Pewnego dnia spotkała sympatycznego Spider-Mana, który bardzo pokochał miłą dziewczynę i postanowił pojąć ją za żonę. W domu z Kapciuszkiem mieszkał Kotek Psotek, który na różne sposoby próbował przeszkodzić w ślubie. Kapciuszek ze smutku zemdlała. Skrzydlate wróżki zaopiekowały się dziewczyną, zaczarowały Kotka Psotka w kochanego Kotka i ubrały Kapciuszka w piękną suknię. Spider-Man lekkim pocałunkiem obudził Kapciuszka i od tej pory żyli długo i szczęśliwie.”

 

Gr. IV - Bajka "O głodnym Kosmicie"

W rolach głównych:

  • Kosmita oraz narrator - Kacper K.
  • Motyl - Krystian Sz.
  • Słońce - Bartek D.
  • Domek - Kuba B.
  • Krówka oraz 2 narrator - Szymon R.
  • Kosmonauta - Patryk P.

 Rekwizyty: rakieta i domek z piankowych puzzli, pacynka

 

„Na Planecie, wokół której krążyło małe Słońce, wylądowała rakieta. Wyszedł z niej Kosmita, który był bardzo, bardzo głodny. Próbował zjeść wszystko, co zobaczył, ale... Motyl odleciał, Krówka uciekła, a Kosmonauta przestraszył Kosmitę. Ten uciekając potknął się o Domek, obok którego rosło drzewo z owocami. Kosmita najadł się ich, a to co zostało zabrał ze sobą do rakiety. Wrócił na swoją planetę, aby nakarmić innych kosmitów.”

 

 

Ad. 4.  Stosowanie różnorodności w formach pracy (parach, triadach, zespołach, całą grupą) pozwoli wyćwiczyć gotowość do poświęceń na rzecz nadrzędnego celu. Należy grupy dobierać celowo, losowo, ale też pozwalać na dobieranie się wg pomysłu dzieci (pilnując oczywiście, aby żadne nie pozostało bez przydziału). Zadania powinny być tak dobrane, aby jedną rzecz wykonał cały zespół.

 

Przed świętami Bożego Narodzenia zwyczajowo robiliśmy ozdoby choinkowe. Wymyśliłam zawody. Przy jednym stoliczku siedzi sześcioro dzieci, zatem podział na grupy dokonał się samoistnie. Na stolikach, na środku, położyłam pocięte pasy bibuły (różne kolory). Dzieci usłyszały treść zadania: Na stolikach macie bibułę w różnych kolorach, każde z was ma też klej w sztyfcie. Każde z was robi z tych kawałków łańcuch na choinkę metodą przekładanki (omawiam jak). Następnie swoje łańcuchy łączycie w jeden. Grupa, która zrobi najdłuższy otrzyma nagrodę w formie naklejki na teczkę. Potem te łańcuchy połączymy w jeden i ozdobimy nasze drzewko. Nie muszę chyba pisać ile się namęczyłam, ile musiałam zrobić okrążeń, żeby powiesić cały łańcuch.

 

Ad. 5. Wprowadzając obrazki/symbole, gesty, rymowanki i wyliczanki, piosenki, wydając krótkie polecenia ćwiczymy pamięć roboczą.

 

Bawimy się w głuchy telefon. Opowiadamy krótkie historyjki w grupach dodając zdania (każde kolejne dziecko musi powtórzyć, co było wcześniej). Śpiewamy, powtarzamy rytmy... Na każdych zajęciach coś innego.

 

Ad. 6. Planowanie działań wyćwiczymy wprowadzając sygnały oznajmujące "co będzie się działo teraz". Bardzo pomocny jest ustalony rozkład dnia. 

 

U nas dzieci wiedzą, że:

- po zabawach dowolnych na "dzień dobry" będzie powitanie i czytanie obecności,

- następnie zabawy słowne: sylabizowanie, głoskowanie, ćw. oddechowe i artykulacyjne (jako wprowadzenie tematu), 

- śniadanie (sekwencja czynności od przygotowania śniadania, przez posiłek i porządek po śniadaniu), 

- prace plastyczne lub techniczne czy też zabawy tematyczne (w głównej części zajęć), 

- zabawy matematyczne i konstrukcyjne, zabawy muzyczno-rytmiczne, 

- zabawy ruchowe na świeżym powietrzu lub w sali gimnastycznej

- na zakończenie ocena zachowania i pożegnanie. 

Po pewnym czasie nie muszę dzieciom mówić co mają zrobić. Same doskonale działają wykonując kolejne czynności.

 

Ad. 7. Inicjowanie działań ćwiczymy pozwalając dzieciom na samodzielne konstruowanie gier, przygotowanie zabaw.

 

Moim ulubionym przykładem jest taka propozycja... Możecie się pobawić w "Perskie oko" jeżeli chcecie, ale musicie sobie tę zabawę przygotować. Spróbujcie wykonać takie zadanie:

Policz ile jest dzieci w grupie. (18) Wykorzystaj magnesy na tablicy. Wyobraź sobie, że każde dziecko to jeden magnes. Połącz magnesy w pary . Ile będzie par? (9) Do zabawy potrzebne będą krzesła. Każda z par ma mieć krzesło. Ile potrzebujesz krzeseł? (9) Ułóż krzesła w kręgu i zaczynamy zabawę! Wiem, że sześciolatek jest w stanie wykonać takie zadanie. 

 

Ad. 8. Organizacja działania w przestrzeni fizycznej i społecznej to nic innego, jak przyzwyczajanie dzieci do dbałości o porządek w sali, do kultury rozmawiania ze sobą (rozmowy normalnym głosem, bez krzyku), opowiadanie przez nauczyciela o własnych planach, działaniach, intencjach.


Nie rozpoczynam kolejnych zabaw, jeżeli w sali nie ma porządku. Uczę dzieci, że praca w bałaganie jest nieprzyjemna. Wprowadzam siedem zasad dobrego zachowania się, powtarzam je codziennie (raz na rozpoczęcie dnia) i codziennie oceniam zachowanie. Za przestrzeganie zasad dziecko dostaje uśmiech, za łamanie (trzykrotne tej samej) smutną buzię, za sprawienie przykrości koledze/koleżance lub doprowadzenie do łez bardzo smutną buzię. Jeżeli dziecko pod koniec tygodnia ma pięć uśmiechniętych twarzyczek otrzymuje nagrodę (lizaka bądź naklejkę). W mojej grupie dzieci bardzo ładnie reagują na taką strategię oceny zachowania :)

 

Ad. 9. Przez wprowadzanie określonego sygnału w danym momencie ćwiczymy organizację działania w czasie. Powieszenie zegara, odwoływanie się do niego buduje świadomość mijających chwil.

 

U nas oczywiście zegar wisi, ale dobrze też działa mój "zaczarowany dzwoneczek". Przykładowo daję dzieciom kwadrans na zabawę dowolną, a po upływie dzwonię. Wcześniej wprowadzam zasadę: Jeżeli usłyszycie dźwięk czarodziejskiego dzwoneczka, przerywacie zajęcie, cokolwiek byście nie robili i patrzycie na panią. Wprowadzam pojęcia: minuta, kwadrans, pół godziny, godzina i odwołuję się do zegara. Upływ danego czasu obwieszczam dzwoneczkiem.

 

Ad. 10. Elastyczność działania ćwiczymy wprowadzając zmiany do stałego rytmu dnia, do składu grup, zachęcając do pracy w różnych miejscach, do niestandardowego używania przedmiotów (zachowując zasady bezpieczeństwa).

 

Pozwalam na zmianę miejsca, w którym dziecko zwykle siedzi, co jednocześnie często łączy się ze zmianą składu grupy. Oczywiście są pewne warunki, jakie dziecko musi spełnić, jeżeli chce skorzystać z tego prawa. Po pierwsze zmiana następuje raz w miesiącu (wyjątkowo raz w tygodniu), po drugie dziecko nie może przeszkadzać w zajęciach zafascynowane obecnością ulubionego kolegi/koleżanki oraz (co najważniejsze) miejsce musi być odpowiednie do wzrostu dziecka. Zdarza się, że zabieramy książki na dywan, (oczywiście bez narzędzi pisarskich).

 

Ad. 11. Kompetencje metapoznawcze rozwijamy: zadając pytania: Dlaczego...?, Co....?, Jak...?, Jakie...?, Kiedy...?, Gdzie...? (unikając pytań Czy...?), zachęcając do wypowiedzi wielozdaniowych,  prosząc o uzasadnienia, analizując z dziećmi wytwory, interesując się tym co dzieci robią. 

 

Odwiedzamy galerię obrazów. Wybieramy jeden. Analizujemy dzieło pod względem tego, co przedstawia bądź może przedstawiać, pod względem zastosowanej techniki. Zastanawiamy się jak inaczej można taki obraz wykonać. "Przenosimy" nasze pomysły do szkoły i tworzymy. Omawiamy w jakim stopniu nasza praca jest podobna do tej, którą widzieliśmy.

 

Tak pracuję z dziećmi w oddziale zerowym.

Edyta Jurys

___________________________________________________________________________

*Artykuł napisany w oparciu o prezentację pt. Sześciolatek w I klasie: jak wspomagać jego rozwój? A. I. Brzezińska, J. Matejczyk, Instytut Psychologii Wydział Nauk Społecznych UAM w Poznaniu